AI: Het Gouden Kalf van de Postmoderne Mens

Ik heb het altijd vreemd gevonden hoe Aäron, na alle wonderen van God gezien te hebben, op het idee kwam om een gouden kalf te maken en het voor te stellen als de redder van de Israëlieten, terwijl zijn broer Mozes op de berg precies de instructies kreeg om 1. geen andere goden te aanbidden, 2. geen gesneden beeld te maken en daarvoor neer te buigen en 3. de Naam van God niet ijdel te gebruiken. Aäron en het volk overtraden maar liefst 3 van de 10 geboden met het aanbidden van dit kalf. Ik zie echter momenteel een ontwikkeling gaande die in bepaalde opzichten parallel loopt aan deze gebeurtenis. De ontwikkeling van AI is voor de postmoderne mens wat het gouden kalf destijds voor de Israëlieten was. Laat me dit uitleggen.

"Toen rukte heel het volk de gouden ringen die ze in hun oren hadden, af en zij brachten ze bij Aäron. Hij nam ze van hen aan, hij bewerkte ze met een graveerstift en maakte er een gegoten kalf van. Toen zeiden zij: Dit zijn uw goden, Israël, die u uit het land Egypte geleid hebben." (Exodus 32:3-4, HSV)

Afgoderij
De mens heeft de neiging om een groot deel van zijn of haar aandacht altijd op iets of iemand te richten. Verzamelaars hebben hun verzameling, waar soms exorbitant veel tijd in gaat zitten. Fans hebben hun idolen, die zij bewonderen en waar ze alles van willen weten. Soms neemt dit heel extreme vormen aan, waarbij mensen bijna letterlijk worden aanbeden als goden. De kwaliteiten van de ander worden daarbij ernstig overgewaardeerd, en het feit dat ze op andere gebieden ernstig tekortschieten, wordt veelal genegeerd. Een rockster kan misschien heel goed zingen, maar is wellicht niet in staat om zijn huwelijk te redden. Veel mensen verafgoden helaas dingen die buiten henzelf zijn, omdat ze ten diepste iets in zichzelf missen. "There's a hole in my heart, that can only be filled by you," zong een popster ooit eens. "Er is een gat in mijn hart, dat alleen door jou gevuld kan worden," in het Nederlands. Hoewel deze popster daarbij iemand anders in gedachten had, denk ik dat dit wel degelijk een universeel gevoel is van mensen, waarbij ze eigenlijk God zoeken. We hebben allemaal een soort gevoel van incompleetheid, en pas op het moment dat we ontdekken Wie Jezus is en wat Hij voor ons heeft gedaan, worden we compleet. Niet-christenen zoeken dit gevoel echter in andere dingen. Objecten en mensen die nooit zullen kunnen beantwoorden aan de grote leegt in ons hart.

Surrogaat
In onze vervallen wereld zien we dat de mens tóch op zoek is naar richting en leiding, maar dan het liefst zonder een God Die de zonden van mensen benoemt. En dat is precies waar AI uitkomst lijkt te bieden voor velen. Ken Griffin, directeur van één van de grootste investeringsfondsen, zei onlangs op de jaarlijkse vergadering voor het World Economic Forum, dat de wereld een redder nodig heeft, en dat hij hoopt dat AI die redder is. Die uitspraak is tekenend voor hoe mensen tegenwoordig kijken naar de ontwikkeling van AI. Men denkt dat het al onze problemen zal kunnen oplossen, omdat het een aantal eigenschappen bezit die we normaliter aan God toebedelen. Sta me toe een vergelijk te maken, hoewel AI natuurlijk niet in de verste verten in de buurt komt van God. Het gaat me even om de perceptie van de postmoderne mens. Zij verkiezen blijkbaar liever een goedkope surrogaatversie.

God is alomtegenwoordig, AI is altijd en overal beschikbaar.
God is alwetend, AI heeft de beschikking tot alle menselijke kennis.
God is almachtig, AI kan steeds meer banen van mensen overnemen.
God luistert altijd, AI luistert ook altijd.
God geeft ons leiding, AI geeft mensen advies.
God ziet alles, AI houdt alles ook goed in de gaten.
God is rechtvaardig, AI pretendeert neutraal te zijn in haar oordeel.

Leugen
Men denkt dat AI de oplossing zal zijn voor al onze problemen. Veel mensen zijn er nu al compleet van afhankelijk geworden, emotioneel en rationeel. Men denkt niet zelf meer na, maar vraagt ChatGPT het ene na het andere advies. Ook veel christenen, helaas. Sinds wanneer zijn we gestopt met onze handen te vouwen? Ook menen velen dat AI altijd neutraal is in haar oordeel, waardoor zij altijd eerlijke beslissingen neemt. Maar is dat wel écht zo? Artificiële intelligentie is immers zo geprogrammeerd. Zo bleek ChatGPT heel woke te zijn, en Elon Musks Grok juist veel minder. Het geeft dus alleen de antwoorden die we er van tevoren zelf ingestopt hebben, en redeneert alleen langs de  lijnen van het beperkte redeneringsvermogen van haar programmeurs. Het bizarre is dat AI niet iets is dat buiten onszelf is, maar dat het iets is dat de mens zélf gemaakt heeft. En ten diepste weten mensen dit vermoedelijk ook wel, maar toch kiezen ze ervoor om in deze leugen te geloven. Liever een mooie leugen, dan de harde waarheid, is waarschijnlijk de gedachte. Ook het gouden kalf was door de mensen zélf gemaakt. En ook dit wisten Aäron en het volk maar al te goed. Ze hadden alle wonderen van dichtbij gezien. De 10 plagen, de wonderlijke tocht door de zee en de woestijn. En die redding was natuurlijk heel welkom, maar dat God toen ook nog met morele regels kwam, was tegen het zere been. Dit thema kwam telkens terug. Het volk vertrouwde God niet, luisterde niet naar de regels, mopperde, accepteerde het leiderschap niet, enzovoorts. Het zijn net mensen.

" 11. En ik zag een ander beest opkomen, uit de aarde, en het had twee hoorns, als die van het Lam, maar het sprak als de draak. 14. En het misleidt hen die op de aarde wonen door middel van de tekenen die het gegeven zijn te doen voor de ogen van het beest. En het zegt tegen hen die op de aarde wonen, dat zij een beeld moeten maken voor het beest dat de wond van het zwaard had en weer levend werd. 15. En hem werd macht gegeven om een geest te geven aan het beeld van het beest, opdat het beeld van het beest zelfs zou spreken, en zou maken dat allen die het beeld van het beest niet zouden aanbidden, gedood zouden worden." (Openbaring 13:11, 14-15)

Beeld
Ook in de eindtijd zien we dat er een beeld gemaakt wordt, door mensen. Ik herhaal: door mensen. Het beeld wordt namelijk niet door de antichrist gemaakt, nee. Hij laat het beeld maken. Dit beeld wordt levend, en legt de basis voor een verstikkend systeem waarmee ervoor gezorgd wordt dat niemand kan kopen of verkopen als men niet het teken van het beest heeft. Het is in feite een herhaling van zetten, als we de gebeurtenissen van de Exodus naast het boek Openbaring leggen. Alleen nu op wereldniveau. Het vizier is groter. En de plagen zijn dan ook niet meer beperkt tot Egypte, maar strekken zich dan uit over de gehele aarde. Waarom? Omdat men ook hier weer liever koos om een eigengemaakte god te aanbidden, dan te luisteren naar de regels van de ware God. Zou dit beeld een verwijzing kunnen zijn naar de ontwikkeling van AI? Ik vermoed van wel. En hoewel we nu nog in een soort voorfase zitten, zal AI op den duur ook echt "tot leven" gaan komen, is de verwachting van veel futuristen. Volgens AI-ontwikkelaar Dario Amodai van Anthropic AI is de kans groot dat AI dit jaar of volgend jaar al zelfbewust wordt. Men noemt die versie van AI ook wel AGI: Artificial General Intelligence. Die versie zal gevoelens en een eigen wil hebben, en daarom als het ware "tot leven komen". Het gaat allemaal heel snel. Wordt u enthousiast van AI? Of wordt u juist heel enthousiast van het feit dat Jezus bijna terugkomt? Ik hoop het laatste.

Dit artikel verscheen eerder in de mei-editie van Het Zoeklicht