Eens Gered, Altijd Gered (Deel XXIX): Bewust Zondigen

In de Hebreeënbrief vinden we een aantal pittige teksten, die ons als christen de stuipen op het lijf kunnen jagen. De meeste daarvan hebben we in deze serie al uitgebreid besproken, maar vandaag wil ik met u graag stilstaan bij Hebreeën 10. Het idee zou namelijk kunnen ontstaan dat de christen die na zijn of haar bekering bewust doorgaat met zondigen, tóch voor eeuwig verloren gaat. Ik geloof echter niet dat de schrijver van Hebreeën dat bedoelt, hoewel ik daarmee tegelijk ook niets van de kracht van zijn woorden af wil doen. De waarschuwing staat er immers niet voor niks. Wat kan hij hiermee dan wél bedoeld hebben?

"Want als wij willens en wetens zondigen, nadat wij de kennis van de waarheid ontvangen hebben, blijft er geen slachtoffer voor de zonden meer over, maar slechts een verschrikkelijke verwachting van oordeel en verzengend vuur, dat de tegenstanders zal verslinden." (Hebreeën 10:26-27, HSV)

Context
Dr. Dennis Rokser schetst in zijn baanbrekende werk Shall Never Perish Forever (p. 243-245) eerst de context van het vers. Hij stelt dat we allereerst vast moeten stellen dat het écht aan broeders en zusters is geschreven, wat nogal eens betwijfeld is door theologen. Zo is het geschreven aan de broeders (vers 19) en schrijft hij in het bewuste vers én in de context in de wij-vorm. Ook in de verzen erna blijkt dat het om mensen gaat die ooit geheiligd waren (vers 29), dat het Joodse gelovigen waren (vers 30), dat zij verlicht waren (vers 32) en zelfs te maken hebben gehad met smaad en verdrukking (vers 33). Verder stelt de schrijver van de Hebreeënbrief (vermoedelijk Paulus) vast dat zij desondanks een blijvend bezit in de hemelen hebben (vers 34), wat natuurlijk verwijst naar hun redding, die eeuwig is. Voorts geeft hij aan dat er blijkbaar wél iets weggeworpen kan worden, wat in verband staat met beloning (vers 35). Dit bevestigt het patroon dat we in alle voorgaande delen ook al zagen: redding is door Jezus en eeuwig, maar heiliging is iets dat wijzélf (met hulp van de Heilige Geest) moeten doen en waarmee we beloningen kunnen verdienen of verliezen. Bekijk hieronder het schema nog eens:

Optie
Begrijp me goed, het wordt dus niet bepaald gepresenteerd als een soort optie. Het is niet dat Paulus ons hier als het ware twee types auto's voorhoudt: één met een zonnedakje en één zonder. Nee, de boodschap is zeer ernstig, en het is dus juist níet de bedoeling dat wij christenen na onze redding door blijven gaan met zondigen! Het primaire doel van dit artikel is dan ook niet om de drempel naar de zonde te verlagen, maar juist om angst bij u weg te nemen dat u uw redding verloren heeft. Christenen die geloven in Eens Gered, Altijd Gered (EGAG) zijn er immers nogal eens van beschuldigd dat zij dwalingen verkondigen, omdat zij de zonden volgens sommigen niet serieus genoeg nemen. Dat er een soort gemakzucht aan deze doctrine ten grondslag ligt, zodat ze lekker door kunnen blijven gaan met het doen van zonden. Dat soort stropopredeneringen zijn echter onderbuikgevoelens, want ik ken geen enkele christen die dat gelooft. Nee, de Bijbel is er keer op keer heel duidelijk over dat doorgaan met zondigen géén optie is. Ik geloof echter niet dat sprekers de gelovige elke zondag boven de hel moeten laten bungelen, maar wil de waarschuwing van Paulus hier nuanceren om te voorkomen dat we, verlamd van angst, helemaal stoppen met productief te zijn als christen. 

Angst
We hebben na onze bekering immers allemaal weleens periodes gekend waarin we geestelijk wat minder actief waren, om het zo maar even te zeggen. Misschien gleden we wel weer terug in eerdere zondige patronen, en ontstond het idee dat we a. misschien nooit écht gered waren of b. die redding waren kwijtgeraakt. Gedachte a is een typisch Calvinistische gedachte, waar gedachte b juist kenmerkend is voor het Arminiaanse gedachtengoed. Ikzelf ben van mening dat deze dualiteit een vals dilemma is, en dat de Bijbel ons een derde weg laat zien. Een weg waarin de christen áltijd behouden blijft, ondanks wat hij of zij ná de wedergeboorte doet. Nogmaals, ik zeg daarmee dus absoluut niet dat de christen dus rustig door moet gaan met zondigen, want dan zou u mij woorden in de mond leggen. Nee, ik beweer juist het complete tegenovergestelde, en sluit me daarmee aan wat Paulus in deze verzen ook doet: Hij wijst de christen op de enorme gevaren die het willens en wetens doorzondigen met zich meebrengt. Hij noemt drie consequenties:

1. Op het overtreden van de wet van Mozes stond de fysieke dood (vers 28)
2. Een zwaardere kastijding voor degenen die Jezus, meer dan Mozes, negeren (vers 29)
3. Verlies van eeuwige beloningen (vers 35-36)

Kastijding
Ook in de Bijbel zien we dat het willens en wetens doorgaan met zondigen diezelfde consequenties in onze levens geeft. Paulus zegt in 1 Korinthe 11:29-30 bijvoorbeeld dat mensen die zich bij het avondmaal misdragen ziek kunnen worden (kastijding) en zelfs fysiek kunnen sterven. Merk op dat hij het hier dus niet over de eeuwige dood heeft! Dat is een gedachtesprong die veel christenen en zelfs sprekers hier onterecht maken. Dat is echter niet wat Paulus bedoelt, zo lezen we in het laatste vers van Hebreeën 10:

"Wij zijn echter geen mensen die zich onttrekken en daardoor naar het verderf gaan, maar mensen die geloven, tot behoud van hun ziel." (Hebreeën 10:39, HSV)

Oordeel
Het wordt tijd dat we met deze achtergronden in het achterhoofd eens dieper ingaan op de precieze bewoordingen die gebruikt worden in de desbetreffende verzen. Paulus gebruikt hier immers heel heftige en tot de verbeelding sprekende termen: vuur en oordeel. Hoe kan dat over de gelovige gaan, voor wie juist geen veroordeling meer is? Jezus is toch voor ons veroordeeld? En wat wordt er precies bedoeld met dat vuur? Wel, laten we allereerst even een paar stappen teruggaan. Veel christenen lezen het boek Hebreeën alsof het direct aan hén is geschreven, maar bedenk u wel dat u eigenlijk het secundaire publiek bent. Het was oorspronkelijk geschreven aan een groep gelovige Hebreeën (what's in a name?), en die hadden in de eerste eeuw na Christus te maken met hun eigen specifieke problemen. We hebben daar in deel 5 van deze serie al eens eerder uitgebreid bij stilgestaan. Ze voelden zich door hun Farizeïstische omgeving onder druk gezet om weer terug te gaan naar allerlei wettische principes, waarmee ze in feite naar Jezus communiceerden dat Zijn bloed blijkbaar niet genoeg was. Ze hadden de kennis dus ontvangen, maar bleven willens en wetens doorgaan met deze wetten en tradities, wat natuurlijk een grote zonde was. Jezus, Hét Slachtoffer voor de zonden, Jezus Christus, bleek niet genoeg voor hen te zijn.

Vuur
Het oordeel waar Paulus hier over spreekt, heeft daarom nationalistische boventonen, stelt Rokser. Omdat het Joodse leiderschap Jezus afwees, zou het land in 70 AD daarvoor een groot oordeel ontvangen. Paulus waarschuwt deze christelijke Joden er dus in feite voor niet dezelfde heilloze weg te bewandelen, waarvan het einde al diverse malen voorzegd was. Mozes waarschuwde er al voor dat er serieuze consequenties zouden zijn als het volk Israël ongehoorzaam zou zijn aan Zijn instructies (Lev. 26:14-39, Deut. 28:15-68). Paulus laat in dit hoofdstuk de ernst van de situatie goed zien, doordat Jezus veel meer is dan Mozes. Ook het vuur waar Paulus over spreekt, is een profetische waarschuwing voor het vuur dat Jeruzalem zou treffen in 70 AD. Het is dan ook niet voor niets dat Paulus hier spreekt over "de tegenstanders". Door in de "dode werken" van de Farizeeërs te blijven hangen (Hebr. 6:1), kozen ze eigenlijk niet echt partij voor Jezus, maar gingen ze weer terug naar de tegenstanders van Jezus. Het einde van dat heilloze pad zou tot verbranding gaan leiden, zegt Paulus in feite in Hebreeën 6:8. In het tiende hoofdstuk van Hebreeën zien we daarom dan ook een echo van dit vers uit Jesaja, waarin het vuur verwijst naar fysiek vuur, geen eeuwig hellevuur.​

"HEERE, Uw hand is opgeheven, maar zij zien het niet. Toch zullen zij het zien en beschaamd worden vanwege de ijver voor Uw volk; ja, het vuur voor Uw tegenstanders – het zal hen verteren." (Jesaja 26:11, HSV)

Waarschuwing
Toch ligt hier ook voor ons als christenen anno 2026 een belangrijke waarschuwing verscholen. Net zoals de wettische Joden destijds willens en wetens doorgingen met hun oude levenswijze, nadat zij het goede nieuws hadden gehoord én geaccepteerd, en daarmee het risico liepen fysieke (geen eeuwige) oordelen tijdens hun leven te ontvangen, lopen wij eveneens het gevaar gekastijd te worden tijdens ons leven. Later in Hebreeën zegt Paulus dan ook dat God alleen kastijdt wie Hij liefheeft (12:6), en dat is op zichzelf dus eigenlijk ook al een teken dat we nog steeds bij Jezus horen, ook al zijn we in overtreding. Die kastijding is niet mis, zo zagen we al in Leviticus 26 en Deuteronomium 28, en kan zelfs eindigen met de dood, zegt Paulus in 1 Korinthe 11:29-30. Daarenboven lopen we ook nog het risico onze eeuwige beloningen te verliezen (Hebr. 10:35-36). We verliezen echter nooit onze redding! In de bredere context van deze lastige verzen zien we immers dat het offer van Jezus een eeuwige heiliging heeft bewerkt in ons, waarbij opvalt dat de volgende zin in de voltooide tijd staat:

"Op grond van die wil zijn wij geheiligd door het offer van het lichaam van Jezus Christus, eens en voor altijd gebracht." (Hebreeën 10:10, HSV)

Heiliging
Deze heiliging is dus niet te vergelijken met de continue heiliging die wijzélf elke dag moeten doen. Kijk nog eens naar het schema van enkele alinea's terug. De heiliging waar Paulus hierover spreekt is voor ééns en voor altijd gebracht. De heiliging waar wijzelf verantwoordelijk voor zijn, is iets wat elke dag moet gebeuren en waarover dus ook vaak in de tegenwoordige tijd gesproken wordt in de Bijbel. We moeten die twee zaken daarom niet door elkaar halen, maar altijd naar de context kijken. Het heeft soms zelfs toekomstige boventonen, zo blijkt wel uit vers 14:

"Want met één offer heeft Hij hen die geheiligd worden, tot in eeuwigheid volmaakt." (Hebreeën 10:14, HSV)

Bewust
Bovendien is álle zonde bewust, want als een zonde onbewust zou zijn, zou het niet eerlijk zijn als we er verantwoordelijk voor worden gehouden, nietwaar? Uitleggers van dit vers hebben er nogal eens een handje van om onderscheid te maken tussen bewuste en onbewuste zonden, maar die vlieger gaat helaas (voor hen) niet op. 

Samenvatting
Kort samengevat hoeft u dus niet bang te zijn dat u nu voor eeuwig naar de hel moet gaan, omdat we vanuit ditzelfde hoofdstuk meer dan voldoende aanwijzingen hebben dat we voor eens en voor altijd gered zijn, dankzij het perfecte Offerlam Jezus Christus (vers 10) en dus ook zeker de eeuwigheid volmaakt zullen doorbrengen (vers 14). De focus van Paulus hier ligt dus vooral op het middelste stuk van onze redding, het deel waar we zélf verantwoordelijk voor zijn. Nogmaals, bestudeer het schema hierboven goed en dan zult u begrijpen wat ik bedoel. Dit middelste stuk staat dan ook niet in verband met verlies van eeuwig leven, maar met het verlies van loon en zelfs fysieke kastijding of de dood. Dat neemt echter niet weg dat u deze waarschuwing zéér serieus moeten nemen! Jezus heeft álles voor ons overgehad, hebben wij ook álles voor Hem over? Hieronder vindt u nog eens alle voorgaande delen. Als u op de blauwe cijfers klikt, gaat u rechtstreeks naar het artikel. Met name deel 1 en 2 zijn onmisbaar voor een goed begrip van hoe u gered wordt.

1: Het Fundament
2: Werken
3: Onvergeeflijke Zonde
4: Verkiezing & Vruchten
5: Opnieuw Bekeren
6: ​Niet Meer Zondigen
7: Ga Weg van Mij
​8: Blijven Geloven
​9: Bekeren en Dopen
​​10: Belijden & Tongentaal

​​11: Adam, Eva & Engelen
12: Zeven Lastige Verzen
13: Toevoegen of Afdoen
14: Teken van het Beest
​15: Ultieme Zekerheid
16: Afgehouwen Takken
17: De Kerkvaders
18: Judas
​19: Ons Vangnet
20: Ananias en Saffira

21: Het Lot van Lot
22: Zelfmoord
23: In Hem Blijven
24: Tevergeefs Gelopen
25: Redding Geest en Ziel
26: Gered door Heiliging
27: Werk aan uw Redding
28: Dopen met de Geest