Mattheüs 24: Opname of Wederkomst? (Deel I)

In de afgelopen jaren heeft Unravelations al diverse artikelen gewijd aan Mattheüs 24, één van de sleutelhoofdstukken als het gaat om het krijgen van een correcte eschatologie. Er zijn christenen die geloven dat zij worden weggenomen vóór een periode van grote verdrukking. Zij worden voor het gemak ook vaak pretribbers genoemd (tribulation is het Engelse woord voor verdrukking). Daarnaast zijn er ook veel christenen die geloven dat zij dwars door de grote verdrukking moeten. Zij worden vaak posttribbers genoemd. En dan zijn er nog wat varianten, waar ik in dit artikel niet teveel op in wil zoomen. Veel christenen bijten echter hun tanden stuk op dit hoofdstuk, zowel posttribbers als pretribbers. Hoe dat kan? Dat zullen we in dit artikel gaan ontdekken.

Moet de christen dwars door dé grote verdrukking?

"Want dan zal er een grote verdrukking zijn, zoals er niet geweest is vanaf het begin van de wereld, tot nu toe, en zoals er ook nooit meer zijn zal." (Mattheüs 24:21, HSV)

Israël
Ergens in de geschiedenis van het christendom zijn sprekers de Bijbel gaan behandelen als een boek dat alleen maar voor christenen geschreven is. De waarheid is echter dat veel dingen helemaal niet over ons christenen gaan. Neem nu de Levitische wetten. Zijn die voor ons, vandaag de dag? Zeker niet. Wij zijn christenen uit de heidenen, en hoeven de wetten die de Joden al amper konden houden, niet te houden (Handelingen 15:19-20). En hoewel er geen tittel of jota van die wet vervallen is voor de Joden, heeft Jezus al die wetten al vervuld (Matth. 5:17-18). Voordat u van uw stoel valt van verbazing: Ja, de Bijbel is wel degelijk een boek dat voor ons is geschreven, om in te lezen en van te leren. Maar de Bijbel is géén boek dat compleet áán ons geschreven is. Als uw vrouw een brief krijgt, mag u die misschien ook lezen, maar dat betekent nog niet dat die brief aan u geadresseerd is. Sommige dingen zijn specifiek bedoeld voor christenen, maar de meeste dingen zijn simpelweg gericht aan Israël.

"Hij antwoordde en zei: Ik ben alleen maar gezonden naar de verloren schapen van het huis van Israël." (Mattheüs 15:24, HSV) 

Plan
Hoe gek het ook klinkt voor veel christenen, God heeft met Israël een ander plan dan met de kerk. Die verwarring is tot op zekere hoogte begrijpelijk, want we delen veel dezelfde dingen. We hebben dezelfde Messias en dezelfde bestemming, maar toch is de Bijbel er heel duidelijk over. God heeft Israël uitgekozen om tot Zijn doelen te komen. Jezus spreekt de heidense vrouw hierboven heel duidelijk toe: Zijn plan is in eerste instantie alleen beperkt tot Israël. Omdat de vrouw blijft aandringen, krijgt ze uiteindelijk alvast wat Jezus sowieso voor haar bedoeld had, maar het kernidee blijft overeind. En dat is niet de enige plek waar we dit idee tegenkomen. Ook een paar hoofdstukken eerder zien we dat de primaire focus vrijwel compleet op Israël ligt:

"Deze twaalf zond Jezus uit en Hij gebood hun: U zult u niet op weg begeven naar de heidenen en u zult geen enkele stad van de Samaritanen binnengaan, maar ga liever naar de verloren schapen van het huis van Israël." (Matth. 10:5-6, HSV)

Redding
Misschien komt deze tekst voor u als een schok, maar dat zou het niet moeten zijn. Al in het Oude Testament werd voorzegd dat het heil, de totale redding van de wereld, via Israël naar de wereld zou komen. Hier wordt voorzichtig al op gehint in Genesis 12:3, maar de contouren van Gods plan voor de wereld middels Israël worden duidelijker als Hij haar instructies begint te geven in Exodus 19:5-6. In Jesaja wordt het echter zonneklaar:

"Ik heb U ook gegeven tot een Licht voor de heidenvolken, om Mijn heil te zijn tot aan het einde der aarde." (Jesaja 49:6b, HSV)

Uitstel
Omdat Israël Hem echter afwees als hun Messias, verschuift Jezus' focus naar de heidenen en wordt de komst van het koninkrijk uitgesteld (Matth. 21:43). We zien dit in etappes gebeuren, in het boek Handelingen. In eerste instantie vertelt Jezus Zijn discipelen bij de hemelvaart meteen de volgorde waarin zij Zijn getuige zullen zijn. Die volgorde zien we vervolgens perfect uitgespeeld in de rest van het boek Handelingen:

"Maar u zult de kracht van de Heilige Geest ontvangen, Die over u komen zal; en u zult Mijn getuigen zijn, zowel in Jeruzalem als in heel Judea en Samaria en tot aan het uiterste van de aarde." (Handelingen 1:8, HSV)

Paulus
De discipelen gaan inderdaad eerst naar Jeruzalem (Handelingen 2), Judea en Samaria (Handelingen 8) en ten slotte de heidenen (Handelingen 10). Het is Petrus die de "deur" (Matth. 16:19) naar de heidenen mocht openen, maar vlak daarvóór begon Jezus Paulus na zijn bekering al toe te rusten om dit als apostel aan de heidenen (Galaten 2:7) voort te zetten. En dat is dan ook een belangrijk scharnierpunt in de Bijbel. De zendbrieven van Paulus zijn voor ons christenen bedoeld, maar alles wat we daarvóór lezen is niet primair aan ons geschreven. Begrijp me niet verkeerd, de dingen die in het Oude Testament en de vier evangeliën geschreven zijn, zijn zeker belangrijk voor ons om kennis van te nemen, maar niet alles is een instructie aan de christenen. Het merendeel heeft Israël als haar primaire publiek, en daarom moeten we dus uitkijken dat we niet de post van anderen gaan openen. Mattheüs 24 begint dan ook niet zomaar zonder voorafgaande context, maar er is een duidelijke aanleiding. Lees maar eens een paar verzen eerder:

" 37. Jeruzalem, Jeruzalem, u die de profeten doodt en stenigt wie naar u toe gezonden zijn! Hoe vaak heb Ik uw kinderen bijeen willen brengen, op de wijze waarop een hen haar kuikens bijeenbrengt onder haar vleugels; maar u hebt niet gewild! 38. Zie, uw huis wordt als een woestenij voor u achtergelaten. 39. Want Ik zeg u: U zult Mij van nu af aan niet zien, totdat u zegt: Gezegend is Hij Die komt in de Naam van de Heere!" (Mattheüs 23:37-39, HSV)

Aanleiding
Hier zien we duidelijk de reden van deze toespraak op de Olijfberg: Het Joodse leiderschap wees Jezus af, en daarom zegde Hij hen aan dat 1. hun huis als een woestenij achtergelaten zou worden (de vernietiging van de tempel en Jeruzalem) en 2. dat Israël Jezus niet meer zou zien tót het moment dat zij Hem zullen (h)erkennen als hun Messias. Laat me dat nog eens herhalen, in andere bewoordingen, zodat dit idee goed indaalt: Jezus zegt hier dus in feite dat Israëls lot vanaf dat moment direct in verband staat met hun afwijzing van Hem als hun Verlosser, en dat ze Hem pas weer zullen zien nadat ze Hem hebben geaccepteerd als hun Messias. De indeling van de Bijbel in hoofdstukken en verzen is niet origineel, maar pas eeuwen later door toegewijde christenen gedaan, met de beste bedoelingen. Soms is die indeling op een goed moment gedaan, maar soms geeft het een onnodig harde scheiding, waardoor de connectie tussen de hoofdstukken vertroebelt. Ook hier is dat het geval. Jezus begint immers uit te leggen wat er vanaf dat moment met Israël zal gebeuren, in Mattheüs 24 en 25.

"Laten dan zij die in Judea zijn, vluchten naar de bergen." (Mattheüs 24:16, HSV)

Judea
Waarom waarschuwt Jezus zo specifiek de Joden in Judea? Hebt u zich dat weleens afgevraagd? En waarom is het voor Zijn toehoorders zo belangrijk dat dit niet op een sabbat zal gebeuren (vers 20)? Wel, als u goed hebt opgelet, weet u nu waarom. Jezus spreekt hier de Israëlieten toe over hun lot. Dat is waarom ik eerder zei dat we niet de post van anderen moeten gaan lezen en denken dat dit over ons gaat. Dit is niet onze bestemming, maar de bestemming van Israël. Mattheüs 24 gaat niet over de opname van de gemeente, maar over de wederkomst. Willen we iets over de opname leren, dan moeten we naar de brieven van Paulus gaan. Willen we meer over Israël en haar bestemming leren, dan moeten we naar momenten gaan dat Jezus hen daarover instrueert. We moeten wel in de juiste vijver gaan vissen als we de juiste soorten vissen willen vangen. Enfin, laten we na deze lange introductie eens kijken of we beter kunnen begrijpen waar dit hele hoofdstuk nu ​allemaal over gaat.

"Toen Hij op de Olijfberg zat, gingen de discipelen naar Hem toe toen zij alleen waren, en zeiden: Zeg ons, wanneer zullen deze dingen gebeuren? En wat is het teken van Uw komst en van de voleinding van de wereld?" (Mattheüs 24:3, HSV)

Vragen
De discipelen stellen naar aanleiding van Jezus eerdere opmerkingen jegens de farizeeërs in hoofdstuk 23 daarom drie vragen. Ze wilden allereerst weten hoe het zat met het "huis dat als een woestenij achtergelaten zou worden" (en wat in het begin van Mattheüs 24 nog eens herhaald werd), maar vervolgens waren ze ook nieuwsgierig naar de periode die volgt tot het moment dat Jezus weer terug zou keren (het moment dat Israël haar Verlosser nationaal zou gaan erkennen) en ten slotte waren ze ook erg benieuwd naar dat moment zélf. De wederkomst, in feite. De doctrine van de opname was op dat moment echter nog een verborgenheid, dus het is niet logisch om die in dit hoofdstuk te zoeken. Paulus introduceert het onderwerp van de opname als volgt in de Eerste Korinthebrief:

"Zie, ik vertel u een geheimenis: Wij zullen wel niet allen ontslapen, maar wij zullen allen veranderd worden, in een ondeelbaar ogenblik, in een oogwenk, bij de laatste bazuin. Immers, de bazuin zal klinken en de doden zullen als onvergankelijke mensen opgewekt worden, en ook wij zullen veranderd worden." (1 Korinthe 15:51-52, HSV)

Geheimenis
Het is belangrijk dat we onderkennen dat Paulus hier iets nieuws mededeelt. Geheimenis, staat er in de Nederlandse vertaling, maar in het Grieks staat hier mysterion, waar ook ons woord mysterie van afgeleid is. Deze woordkeuze is significant, want het communiceert hiermee heel duidelijk dat Paulus iets aankondigt dat hiervoor onbekend was. In feite zegt hij: "Let op, ik ga jullie een geheim verklappen." De opstanding der doden was geen geheim, want daarover lezen we meermaals in het Oude Testament. In Daniël 12 bijvoorbeeld. Nee, wat nieuw is, is dat hij verklapt dat niet allen zullen ontslapen. Dat niet allen zullen sterven, bedoelt hij met dat woord. Bovendien zullen we allemaal een nieuw lichaam krijgen. Dat zal ik een oogwenk gebeuren. In de Eerste brief aan de Thessaloniërs weidt hij daar verder over uit.

" 13. Maar ik wil niet, broeders, dat u onwetend bent ten aanzien van hen die ontslapen zijn, opdat u niet bedroefd bent zoals ook de anderen, die geen hoop hebben. 14. Want als wij geloven dat Jezus gestorven en opgestaan is, zal ook God op dezelfde wijze hen die in Jezus ontslapen zijn, terugbrengen met Hem. 15. Want dit zeggen wij u met een woord van de Heere, dat wij die levend zullen overblijven tot de komst van de Heere, de ontslapenen beslist niet zullen voorgaan. 16. Want de Heere Zelf zal met een geroep, met de stem van een aartsengel en met een bazuin van God neerdalen uit de hemel. En de doden die in Christus zijn, zullen eerst opstaan. 17. Daarna zullen wij, de levenden die overgebleven zijn, samen met hen opgenomen worden in de wolken, naar een ontmoeting met de Heere in de lucht. En zo zullen wij altijd bij de Heere zijn. 18. Zo dan, troost elkaar met deze woorden." (1 Thessalonicenzen 4:13-18, HSV)

Opname
​In deze passage leert Paulus ons nog veel meer over deze "geheimenis". Zo leren we dat de doden niet alleen zullen opstaan, maar dat zij ook samen met de levenden waar Paulus in 1 Korinthe 15 al over sprak, opgenomen zullen worden naar een ontmoeting in de lucht. Dat idee was voor een Jood tot die tijd heel gek, want die wist niet anders dan dat Jezus de Zijnen uit de vier windstreken zou vergaderen en in het aardse koninkrijk zou brengen. In Jesaja 11 lezen we dit bijvoorbeeld:

"Hij zal een banier omhoogheffen onder de heidenvolken en Hij zal de verdrevenen van Israël verzamelen en hen die vanuit Juda overal verspreid zijn, bijeenbrengen van de vier hoeken van de aarde. Zij zullen op de schouder van de Filistijnen neerstrijken in het westen, samen zullen zij de mensen van het oosten uitplunderen. Zij zullen hun hand uitstrekken tegen Edom en Moab, en de Ammonieten zullen hun gehoorzaam zijn." (Jesaja 11:12, 14, HSV)

Uitverkorenen
De opname is dus echt iets nieuws. Het idee dat Jezus' volgelingen eerst naar de hemel worden opgenomen, is totaal nieuw. Wat is het nut ervan om christenen eerst op te nemen naar de hemel, als ze daarna meteen weer naar beneden gaan om het 1000-jarige vredesrijk te betreden? Dat slaat nergens op. De opname is alleen betekenisvol als we die op een andere plek in de eindtijd plaatsen. In Jesaja 11 zien we dan ook een perfecte parallel met Mattheüs 24. Jezus verzamelt daar in vers 31 de "uitverkorenen" vanuit de vier windstreken, maar het is belangrijk dat we deze uitverkorenen goed definiëren. Israël is altijd Gods uitverkoren volk geweest, niet wij. Wij mogen dankzij Israël delen in Zijn heilsplan, maar dat is niet wat hier bedoeld wordt. Het gaat écht over de fysieke Israëlieten, die vanuit de hele wereld worden verzameld en bovendien in hun létterlijke land worden geplaatst, op de schouders van de Filistijnen. Dat is dus overduidelijk niet de hemel. Hier is geen sprake van de ontmoeting in de lucht waar Paulus zo duidelijk over spreekt in zijn brief aan Thessaloniki.

"En Hij zal Zijn engelen uitzenden onder luid bazuingeschal, en zij zullen Zijn uitverkorenen bijeenbrengen uit de vier windstreken, van het ene uiterste van de hemelen tot het andere uiterste ervan." (Mattheüs 24:31, HSV)

Verschillen
Merk ook op dat het de engelen zijn die hier het werk doen, terwijl het in 1 Thessalonicenzen 4 Jezus is die het werk doet. Hoewel beide teksten Jezus op de wolken portretteren, betekent dat niet automatisch dat het over hetzelfde gaat. Mozes was ook meerdere keren op de berg Sinaï. Trump werd twee keer president van de VS. Laten we vooral ook kijken naar de verschillen. Jezus komt hier namelijk ná alle ellende die in de voorgaande verzen werd medegedeeld. De opname van de gemeente in 1 Thessalonicenzen 4 komt juist vóór de ellende:

"Want wanneer zij zullen zeggen: Er is vrede en veiligheid, dan zal een onverwacht verderf hun overkomen, zoals de barensweeën een zwangere vrouw, en zij zullen het beslist niet ontvluchten."
​(1 Thess. 5:3, HSV)

Toorn
Paulus vertelt echter dat die dag ons niet zal overvallen (vers 4), en dat wij niet bestemd zijn tot die toorn (vers 9). Dat is een belangrijke observatie, die niet vaak genoeg onderstreept kan worden. Merk dan ook op dat Paulus niet zegt dat wij het niet zullen kunnen ontvluchten, maar dat hij in de derde persoon praat: hij zegt namelijk dat zíj het niet kunnen ontvluchten. Wie zijn die "zij"? Wel, dat hebben we in een eerder artikel al eens vastgesteld. Het gaat hier over een Israël die haar Verlosser nog niet kent, in Ezechiël 38. U kunt die tekst hieronder lezen. De onderstreepte woorden "rustig" en "onbezorgd" zijn in de oorspronkelijke tekst de Hebreeuwse termen shaqat en betah. Deze woorden kunnen echter ook vertaald worden als "vredig (zijn)" en "veiligheid":

"U zult zeggen: Ik zal optrekken tegen een niet ommuurd land, komen bij mensen die rustig en onbezorgd wonen, die allen zonder muur en grendel wonen en geen poorten hebben," (Ezechiël 38:11, HSV)

Benauwdheid
De reden dat Israël aangevallen wordt in Ezechiël 38 en 39 is dat zij Jezus moet gaan leren (h)erkennen als haar Verlosser (Ez. 39:22), maar ook dat de goddeloze heidenvolken (vers 21 en 23) zullen gaan inzien dat Hij de God van Israël is. Daarom wordt Israël dan ook in een periode van benauwdheid geworpen, zoals Jeremia dat noemt in het volgende vers:

"Wee! Want die dag is groot, er is er geen als hij. Het is een tijd van benauwdheid voor Jakob, toch zal hij daaruit verlost worden." (Jeremia 30:7, HSV)

Wraak
Zoals ik al vele keren heb aangegeven in mijn artikelen, is deze periode van verdrukking dus primair bedoeld om Israël op haar knieën te krijgen, en in te laten zien dat Jezus haar Messias is, maar secundair om ook de goddelozen onder de heidenen te straffen. Het is dus niet zomaar een verdrukking, zoals christenen die door alle eeuwen heen hebben ervaren. Nee, het is een specifieke periode zoals er nog nooit geweest is, en ook nooit meer zal zijn, zo meldt Jezus in Mattheüs 24:21. Het is een periode van wraak, van toorn. Vele Joden zullen sterven (Ezechiël 13:8-9), maar een derde zal het overleven en geheel gered worden (Rom. 11:25-26). Paulus bedoelt dan ook dat wij christenen niet bestemd zijn tot die specifieke toorn, als hij spreekt in de context van de opname. In het eerste hoofdstuk van Thessalonicenzen zegt hij het misschien nog wel duidelijker:

"En Zijn Zoon uit de hemelen te verwachten, Die Hij uit de doden heeft opgewekt, namelijk Jezus, Die ons verlost van de komende toorn." (1 Thessalonicenzen 1:10, HSV)

Toekomst
Omdat Jezus ons christenen al heeft verlost (voltooide tijd), gaat deze tekst overduidelijk over de toorn in de toekomstige tijd. Enfin, laten we weer even teruggaan naar Mattheüs 24, want er blijft nog één tekstgedeelte over waar zelfs veel pretribbers over struikelen. Verderop in dit Bijbelgedeelte lijkt het er immers wél op dat christenen worden opgenomen. Hoe zit dat? Dat zullen we binnenkort in deel 2 ontdekken.

"Dan zullen er twee op de akker zijn; de één zal aangenomen en de ander zal achtergelaten worden." (Mattheüs 24:40, HSV)