Memes: De Banaliteit van Nu in een Plaatje

Je kent ze vast wel. Plaatjes met pakkende teksten die precies de juiste snaar weten te raken. Misschien heb je er ook wel een paar opgeslagen op je telefoon. Of op je status gezet op sociale media. Ze zijn er in alle soorten en maten. Soms ijzersterk, maar soms ook nét iets te ingewikkeld of juist helemaal niet grappig. Over het algemeen lukt het de linkerflank van het politieke spectrum niet om te memen, omdat de politieke correctheid de boventoon voert en dit ten koste gaat van de humor. Maar ook sommige christenen hebben er moeite mee. Het voelt voor hen niet goed om dingen belachelijk te maken. Is dat echt zo erg?

" Waarom ziet u wel de splinter in het oog van uw broeder, maar merkt u de balk in uw eigen oog niet op? Of, hoe zult u tegen uw broeder zeggen: Laat toe dat ik de splinter uit uw oog haal; en zie, er is een balk in uw eigen oog? Huichelaar, haal eerst de balk uit uw oog en dan zult u goed kunnen zien om de splinter uit het oog van uw broeder te halen." (Mattheüs 7:3-5, HSV)

Sarcasme
Er bestaan veel soorten humor, maar sommige soorten kunnen ten koste van iemand gaan. Ironie, sarcasme, cynisme en satire bijvoorbeeld. Alle vier zijn ze vormen van spot, maar de laatste drie zijn toch wel het meest intens. Ze prikkelen. Het is echter deze hoek waarin memes opereren. In de banale tijden waarin we nu leven tieren de memes over bijvoorbeeld de LGBTQ-waanzin of hypocrisie van bepaalde bekende wereldburgers of Nederlanders dan ook welig. Ik geloof dat het legitiem is om hier een parallel te trekken naar de tijd waarin Jezus in Israël rondliep. Ook Hij zag de hypocrisie van Zijn tijd met lede ogen aan, en zette een ijzersterk retorisch instrument in: gelijkenissen.

"Laat hen gaan; het zijn blinde geleiders van blinden. Als nu een blinde een blinde geleidt, zullen zij beiden in een kuil vallen." (Mattheüs 15:14, HSV)

Gelijkenissen
​Hoewel een gelijkenis natuurlijk iets anders is dan een meme, zie ik wel overeenkomsten. Ze waren a. bedoeld om hypocrisie aan de kaak te stellen en Jezus deed dat door b. een prikkelende, kernachtige boodschap. In Mattheüs 15 beschuldigen de Farizeeërs Jezus' discipelen ervan hún regels te overtreden. Zij meenden dat Jezus' volgelingen hun handen moesten wassen voordat zij brood aten. Dit was echter een wet die zijzélf bedacht hadden. Rituele reiniging was dan ook vooral bedoeld voor de priesters en Levieten, maar de Farizeeën trokken dit idee veel breder. Dat was tot daar aan toe, ware het niet dat zij zó met de buitenkant bezig waren, dat ze de binnenkant eigenlijk buiten beschouwing lieten. ​Precies dát wist Jezus te vangen in het bovenstaande gedeelte: blinden die andere blinden leiden. Dat prikkelt, maar is de spijker op zijn kop. Het grootste deel van het volk was inmiddels blijkbaar gewend geraakt aan de dominantie en waanzin van deze sekte (want dat waren de Farizeeën - het woord betekent létterlijk "afgescheiden"), en waren blind geworden voor wat wérkelijk belangrijk was. De Farizeeën waren zélf echter blind, is wat Jezus hier demonstreert.

"Maar Hij antwoordde en zei tegen hen: Als het avond geworden is, zegt u: Mooi weer, want de hemel is rood; en 's morgens: Vandaag storm, want de hemel is somber rood. Huichelaars! De aanblik van de lucht weet u wel te onderscheiden, en kunt u de tekenen van de tijden niet onderscheiden?" (Mattheüs 16:2-3, HSV)

Eindtijd
Een andere favoriet is bovenstaand citaat. Deze quote is zelfs nú nog relevant: hoeveel gristenen zijn niet bezig met hun huisje, boompje en beestjes terwijl de wereld in de fik staat en Jezus elk moment terug kan komen? De Farizeeën hadden geen idee dat het tijdperk van de Messias was aangebroken. Dit terwijl échte Bijbelstudenten zoals Simeon en Anna een duidelijke Messiasverwachting hadden en precies wisten wanneer zij in de tempel moesten zijn (Lukas 2:25-38). De Farizeeën waren vooral bezig met hun eigen macht en invloed en niet met waar het wérkelijk om draaide. Dode orthodoxie. Witgepleisterde graven. Jezus was fel gekant tegen dit soort hypocrisie, en de woorden die Hij gebruikte logen er dan ook niet om: Addergebroed (Luk. 12:34), kinderen van de duivel (Joh. 8:44), noem maar op. Hij durfde het beestje gewoon bij zijn naampje te noemen. Veel christenen hebben daar moeite mee vandaag de dag, maar is dat terecht? Zijn we niet een beetje té politiek correct geworden? Halen we daders en slachtoffers niet een beetje teveel door elkaar? Het is soms wel een beetje een slappe bende geworden in bepaalde kerken. Durven we nog te prikkelen? Bedenk dat het één van de eigenschappen is van zout.

"U bent het zout van de aarde; maar als het zout zijn smaak verloren heeft, waarmee zal het gezouten worden? Het deugt nergens meer voor dan om weggeworpen en door de mensen vertrapt te worden." (​Mattheüs 5:13, HSV)

Memes
Blijf dus gewoon door-memen, christen. Laat je niet temmen door de politiek correcte (gristelijke) meute. Stel hypocrisie aan de kaak. Blijf prikkelen. Wees de luis in de pels van het hedendaagse "christendom". Maar laat dit wel een heilig prikkelen zijn. Onderzoek ook jezelf op hypocrisie, anders ben je niet geloofwaardig. En bedenk dat het dan niet om de buitenkant gaat, maar om de binnenkant. Blijf tegelijk ook open voor oprechte vragen. Tussen al die hypocriete mensen zitten soms ook echt mensen met échte vragen, die openstaan om te leren en veranderen. Jezus bleef ook openstaan voor oprechte vragen van Farizeeërs zoals Nicodemus (Joh. 3), waardoor deze laatste uiteindelijk ook een gelovige werd. Uiteindelijk is dát waar het om draait: Mensen tot geloof in Jezus brengen.