Wat is het verschil tussen OT en NT profeten?

U kent ze wel. De profeten uit het Oude Testament (OT). Elia, Jesaja, Ezechiël enzovoorts. Maar veel minder bekend zijn de profeten uit het Nieuwe Testament (NT). Hoeveel kent u er? Misschien wist u niet eens dat ze bestonden en hoort u nu iets nieuws. Ook mogelijk is dat u is verteld dat de gave van profetie is veranderd. Dat de profeten uit het Oude Testament 100% accuraat moeten zijn en de profeten uit het Nieuwe Testament dat allemaal niet zo nauw komt. Maar is dat wel echt zo?

Agabus
Het misverstand dat NT profeten het allemaal niet zo nauwkeurig hoeven te voorspellen, begint bij het verhaal van Agabus uit Handelingen 21:10-11. Deze Nieuwtestamentische profeet maakt Paulus duidelijk dat hij (Paulus) in Jeruzalem vastgebonden zal worden door de Joden en aan de heidenen overgeleverd zal worden. De veelgehoorde kritiek is dat Agabus' profetie wél uitkwam, maar niet helemaal precies omdat het volgens de criticasters ook de heidenen waren die hem vastbonden. Maar klopt hun uitleg wel? Laten we de tekst er eens bij pakken.

"Toen de zeven dagen ten einde liepen, zagen de Joden uit Asia hem in de tempel en brachten heel de menigte in verwarring. Zij sloegen de handen aan hem en schreeuwden: Mannen van Israël, kom helpen! Dit is de man die overal iedereen onderwijs geeft dat indruist tegen het volk, tegen de wet en tegen deze plaats. Bovendien heeft hij ook nog Grieken in de tempel gebracht en deze heilige plaats ontheiligd. Want zij hadden eerder al de Efeziër Trofimus met hem in de stad gezien, van wie zij dachten dat Paulus hem de tempel binnengebracht had. En heel de stad raakte in rep en roer en het volk liep te hoop. En ze grepen Paulus en sleurden hem de tempel uit, en de deuren werden meteen gesloten. En terwijl zij hem probeerden te doden, kreeg de overste van de legerafdeling het bericht dat heel Jeruzalem in verwarring was. Die nam ogenblikkelijk soldaten en hoofdmannen over honderd mee en liep snel naar beneden naar hen toe. Toen zij nu de overste en de soldaten zagen, hielden zij op Paulus te slaan. Toen kwam de overste dichterbij, greep hem en gaf bevel hem met twee ketenen te boeien, en hij vroeg wie hij was en wat hij gedaan had." (Handelingen 21:27-33, HSV)

Binden
Het woord binden uit de profetie van Agabus in Handelingen 21:11 is in het Grieks deo heeft een bredere semantiek dan 'in de boeien slaan'. Strong's concordantie geeft aan dat naast boeien of vastbinden, het ook kan betekenen dat iemand iets verboden wordt. Het Griekse lexicon van Liddell-Scott-Jones geeft aan dat het ook 'verhinderen' kan betekenen. Wanneer we naar vers 27 gaan, zien we dat de Joden de handen slaan aan Paulus , waarvoor het woord epiballo gebruikt wordt. Strong's concordantie geeft hiervoor ook weer een ruimer semantisch spectrum: beetpakken om iemand als gevangene weg te leiden is bijvoorbeeld een vertaalmogelijkheid. In vers 30 zien we zelfs dat het woord helko gebruikt wordt om aan te geven dat Paulus weggesleurd wordt. Liddell-Scott-Jones' lexicon biedt ook hier weer uitkomst. Het weggeleiden van een gevangene wordt als suggestie gegeven.

Zo zegt..
Al met al ontstaat er een redelijk compleet plaatje. We zien dat Agabus de profetie op een zelfde manier inleidt zoals de OT profeten dat ook al deden: "Zo zegt de HEER" is nu "Zo zegt de Heilige Geest". Een kleine nuance die misschien iets zegt over hoe deze profetie aan Agabus was gecommuniceerd, maar feit blijft dat deze woorden letterlijk zo gesproken moesten worden. Wanneer hij ook maar iets een beetje anders zou vertellen, zou hij het risico lopen om inaccuraat te zijn en daar stond de doodstraf op (Deut. 13:1-11, Deut. 18:20-22). Door zó met een zin te beginnen, is het duidelijk dat iets letterlijk van God komt, en geen parafrase is van een eigen overtuiging die uit het bestuderen van de Schrift voortkwam. Tot zover geen verschil met het OT.

Overleveren
Agabus heeft het over het overleveren van de Joden aan de heidenen. Volgens moderne uitleggers zoals 'profeet' Kris Valloton van Bethel Church, Redding, zijn het de heidenen die Paulus vastbinden en is de profetie dus niet helemaal juist. Maar dat zou gek zijn. Want dan zouden de heidenen Paulus overleveren aan de heidenen. En we lazen juist dat het de Joden waren die Paulus overleverden aan de heidenen, na hem vastgebonden te hebben. Door op te houden met slaan (vers 32) was Paulus immers overgeleverd aan de commandant die aan was komen snellen. Het Griekse pauo hier impliceert ook duidelijk dat zij van Paulus vandaan liepen. Tot zover is Agabus dus 100% correct.

Analyse
Omdat Agabus al zei dat de Joden Paulus aan de heidenen zouden overleveren na hem 'vast te binden', is het niet gek om hierbij ook in die context te kijken naar hoe de hele scene zich ontvouwt en wat de omstandigheden zijn waarin de Joden hem aan de heidenen overleveren. Het zal geen verrassing zijn om te ontdekken dat we inderdaad een aantal punten vinden die sterk doen denken aan vastbinden en wegleiden van een gevangene. Paulus wordt beetgepakt en weggesleept. De semantiek biedt hier ruimte voor het wegleiden van gevangenen. Hoe wordt dat gedaan? Niet altijd met boeien, maar dat kan ook met touwen. Agabus' woordkeuze deo gaf daar al ruimte voor. Dit woord deo wordt bijv. ook gebruikt in 1 Korinthe 7:27 om aan te geven dat iemand gebonden is aan zijn vrouw. Het hoeft dus niet altijd letterlijk met boeien of touw te gebeuren. De Joden verhinderen Paulus om door te gaan en in die zin is hij dus geboeid. Liddell-Scott-Jones' lexicon liet dit al zien. Bovendien nemen zij hem fysiek mee om hem naar een andere plek te brengen. Ook dit is een vorm van 'binden' als we de semantiek breder trekken, binnen de grenzen van wat de Griekse lexicons toelaten. Paulus is immers in zekere zin gebonden aan zijn begeleiders, tegen zijn zin. Of dit nu met touwen gebeurt of niet, is niet duidelijk en eerlijk gezegd ook niet relevant.

Listig
Wat Valloton hier probeert te doen (overigens heb ik deze uitleg ook in Nederland binnen de kerkmuren gehoord) is dus eigenlijk een heel listige verbuiging van de Schrift. Het idee is om dit verhaal naar de eigen hand te zetten om zo een mandaat te creëren voor het uiten van niet geheel accurate profetieën. Of in sommige gevallen gewoon hartstikke valse profetieën. Valloton werkt in zijn korte overdenking langzaam toe naar een punt. Dat een profeet accuraat kan zijn, maar vanuit een verkeerde geest. Hier maakt hij een heel subtiele switch door Bijbelteksten te shoppen en op de emotionele tour te gaan. Als een profetie in liefde is gedaan, maar niet helemaal accuraat is, dan is die toch goed, is zijn eindconclusie. Hierbij wordt het woord liefde, dat hij veelvuldig gebruikt, niet gedefinieerd. Dat komt natuurlijk wel handig uit. Want de definitie van de meeste mensen tegenwoordig, of ze nu christen zijn of niet, is dat liefde net zoiets is als 'alles tolereren'.

Liefde
Zonder het dus hardop uit te spreken, kan Valloton dus handig gebruik maken van die verkeerde perceptie. Want natuurlijk tolereert liefde niet alles. Zelfs in het bekende 13e hoofdstuk van 1 Korinthe zien we in vers 6 juist dat zij zich níet verblijdt over ongerechtigheid. Zonde is ongerechtigheid. Échte liefde háát de zonde. Niet de persoon. Maar wel de zonde. Profeten in het Oude Testament benoemen continu de zonde als de reden dat Gods oordeel over het land komt. Valloton wil een casus maken dat dat niet het Nieuwe Testament niet (meer) zo is. Dat Agabus misschien soms wel negatieve profetieën heeft, maar dat hierbij geen zonden genoemd worden. Want ja, dat is allemaal negatief en laten we lekker alles onder de mantel der liefde gooien. Zelfs Paulus schuwt niet om het beestje echter bij de naam te noemen, 8 hoofdstukken eerder dan het bekende 1 Korinthe 13. Hij roept op om iemand over te leveren aan satan en hem te excommuniceren omdat hij overspel pleegt met zijn stiefmoeder. Niet omdat hij die persoon haat. Juist niet. In vers 5 zien we dat hij er naar uitziet dat die persoon gered zal worden op de laatste dag. Maar omdat die zonde zo ernstig is, kan zij een negatieve invloed hebben op de rest van de kudde. En dat wordt in onze cultuur van slachtofferizering (waarin iedereen een slachtoffer is, zelfs de daders - die zijn immers zielig omdat ze 'ook maar een product zijn van hun opvoeding') nogal eens vergeten. Paulus doet dit met tegenzin. Niet omdat hij nu zo'n hardvochtige farizeeër is die het leuk vindt om zichzelf boven iedereen te verheffen.

Nieuwe Testament
Een andere Nieuwtestamentische profeet die bij naam wordt genoemd, is Silas (Hand. 15:32). Hij vermaant hier de broeders, waarbij overigens aangetekend moet worden dat het Griekse woord hier ook uitgelegd kan worden als bemoedigen. Wanneer we echter kijken naar de bediening van de 2 profeten uit Openbaring 11:10, wordt wel duidelijk dat het niet allemaal regenbogen en eenhoorns zijn in het leven van een profeet. Er komt vuur uit hun monden die hun tegenstanders verslindt. Ze zorgen voor plagen die over de aardbewoners komen. Regen wordt tegengehouden. Dit doet allemaal erg denken aan de Oudtestamentische profeten Mozes en Elia, die precies dezelfde soort dingen deden. Ziet u dat er helemaal niet zoveel verschil is? Deze plagen en oordelen komen over de aardbewoners omdat zij zonde doen. De rest van het boek Openbaring maakt dat maar ál te duidelijk (Op. 9:20-21, 16:9-11, etc.) Profeten in het Nieuwe Testament kunnen dus wel dégelijk dingen doen die negatief zijn en verband houden met zonde. Ook Jezus wordt een profeet genoemd in de Bijbel (Deut. 18:18, Hand. 3:20-22). Dat is natuurlijk maar een deel van Zijn takenpakket. Hij is immers ook Koning, Priester, etc. Maar als we Zijn woorden lezen in Openbaring 2 en 3 is dat niet mis. Hier wordt zonde keihard benoemd en zelfs doodsbedreigingen geuit (Op. 2:21-23 bijv.) Die 7 brieven worden 'gemakshalve' vaak vergeten. Ook tijdens Zijn bediening hier op aarde wond Hij er geen doekjes om. Lees Johannes 8:44 maar eens. Jezus benoemt de zonden van Zijn tegenstanders. Ook profetieën die worden geuit zijn soms negatief en hebben een relatie met zonden (Matth. 11:20-22). 

Bediening
Zoals we hebben gezien is de bediening van een profeet in het NT dus niet anders dan die van een profeet in het OT. Wanneer iemand zich dus een profeet noemt of laat noemen, moet dit altijd kenbaar gemaakt worden met 'Zo zegt de HEER' en dienen de profetieën altijd 100% accuraat te zijn in 100% van de gevallen. Ik heb in de afgelopen 1900 jaar nog niet van profeten gehoord waarbij dit het geval was. Vaak begint men al met 'ik denk' of 'ik geloof' en dan komt er een mooie inspirational. Kijk ook uit met die mooie teksten die niet in de Bijbel staan, maar die mensen als een motivational op Facebook of Instagram plaatsen waarop staat 'Vandaag zegt God tegen jou ...' of iets in die trant. Het klinkt mooi, maar het is simpelweg niet juist. We hebben de Bijbel, en dat is genoeg. We moeten daar geen dingen aan toevoegen of aan afdoen (Openb, 22:18-19). Dat is héél gevaarlijk!

Jona
Ten slotte wil ik dit lange artikel tóch nog iets langer maken door in te zoomen op de bediening van  Jona. Want ook hem wordt weleens verweten niet juist geweest te zijn. Ninevé werd immers niet vernietigd, zo redeneren sommige sektarische groepen. Maar is dat wel zo? Hij spreekt de bewuste woorden van God "Zo zegt de HEER" nergens uit. Dat betekent dus niet dat zijn woorden niet waar zijn, maar dat er een mogelijkheid is dat God Zich laat verbidden. Wanneer de beroemde woorden "Zo zegt de HEER" worden uitgesproken, behoort verbidden niet meer tot de mogelijkheden. Jona wist dit, en daarom was hij misschien ook zo bang dat God Zich zou laten verbidden en de stad van de gewelddadige Assyriërs gespaard bleef. Vergelijk het met het bidden voor de bezetters in de Tweede Wereldoorlog. Het was niet iets makkelijks om te doen. Overigens werd de stad Ninevé uiteindelijk wél vernietigd. Lees het boek van de profeet Nahum maar eens. Ongeveer 100 jaar later werd de stad vernietigd door de Babylonische koning Nabopolassar. Technisch gezien was dat nog steeds ná 40 dagen. Dus hoe we er ook naar kijken, de uitspraak van Jona volstaat de test. We kunnen het misschien geen profetie noemen, omdat die beroemde woorden "Zo zegt de HEER" missen, maar het kwam wel degelijk uit. In moderne tijden moeten we daarom ook uitkijken iets zomaar een profetie te noemen. Als u niet zeker weet of u dit letterlijk van God hebt gehoord, houd het dan voor uzelf en onderzoek het eerst. Misschien is het uw hart (Jer. 17:9) of is het iets wat ingefluisterd is door iemand die zich kan voordoen als een engel van het licht (2 Kor. 11:14, 1 Tim. 4:1). En kijk uit met alles wat er gezegd wordt door moderne 'profeten'. Onderzoek alles en behoudt het goede (1 Thess. 5:21). God bless! :-)