Wie zijn de goden uit Psalm 82?

Als christen geloven we natuurlijk in de enige ware God: YHWH. Toch rept de Bijbel op andere plaatsen over meerdere "goden". We zien dit onder andere in Psalm 82. Hoe zit dat? Zijn er dan toch meerdere goden dan God alleen? Ja en nee. God is een titel, niet Zijn Naam. Toch is er maar één God met een hoofdletter: YHWH. Hij is de God der goden, schrijft Mozes:

"Want de HEERE, uw God, is de God der goden en de Heere der heren." (Deuteronomium 10:17, HSV)

Elohim
Misschien kent u het lied wel: Heer, u bent El elohim. Dat betekent ook: U bent de God der goden. In feite is die constructie in het Hebreeuws een variatie van het Bijbelvers hierboven, en te vinden in bijvoorbeeld Jozua 22:22. Enfin, wie zijn dan die ándere goden? Zijn die er dan ook, net zoals YHWH, altijd geweest en heeft YHWH dan toevallig gewoon de meeste macht van die goden? Absoluut niet. De Bijbel leert ons heel duidelijk dat deze goden (met een kleine g) geschapen zijn en dat God niet gewoon de meeste macht heeft, maar dat Hij almachtig is. Dat maakt nogal een verschil. In Psalm 82 krijgen we een duidelijker beeld van hoe de verhoudingen liggen:

" 1. Een psalm van Asaf. God staat in de vergadering van God, Hij oordeelt te midden van de goden: 2. Hoelang zult u onrechtvaardig oordelen en de goddelozen bevoordelen? Sela. 3. Doe recht aan de geringe en de wees, bewijs de ellendige en de arme gerechtigheid. 4. Bevrijd de geringe en de arme, ontruk hem aan de hand van de goddelozen. 5. Zij weten niets en begrijpen niets, zij wandelen steeds in de duisternis rond; daarom wankelen alle fundamenten van de aarde. 6. Ík heb wel gezegd: U bent goden, u bent allen zonen van de Allerhoogste; 7. toch zult u sterven als een mens, zoals iedere andere vorst zult u vallen. 8. Sta op, o God, oordeel de aarde, want Ú bezit alle volken." (Psalm 82:1-8, HSV)

Kabouters
Het is duidelijk dat er in bovenstaande tekst over zowel God en over de goden gesproken wordt. Hij spreekt hen dan ook in heel heldere bewoordingen direct aan. Veel christenen menen dat, omdat er in andere tekstgedeeltes wordt gesteld dat afgoden geen daadwerkelijke macht hebben, ze dus in feite niet bestaan. Als dat zo is, dan slaat deze tekst natuurlijk nergens op. Waarom zou YHWH tegen die niet-bestaande goden zeggen dat ze de onrechtvaardigen rechtvaardig moeten oordelen en de armen en wezen recht moeten verschaffen? Dat is net zoiets als dat ik een brief zou schrijven aan de kabouters. Dat ze liever moeten zijn voor de elfjes en de gnoompjes. Een beetje een dom vergelijk misschien, maar hopelijk snapt u zo beter dat dit argument geen hout snijdt. 

"Wat dus het eten van afgodenoffers betreft: wij weten dat een afgod niets is in de wereld en dat er geen andere God is dan Eén." (1 Korinthe 8:4, HSV)

Machten
Nee, de Bijbelteksten waarin gesteld wordt dat afgoden geen macht hebben, gaan meestal over de fysieke afgodsbeeldjes, die vaak van hout of steen werden vervaardigd. In Jeremia 10 kunt u dit bijvoorbeeld lezen. Het hout of de steen waarvan ze gemaakt werden, had zelf natuurlijk geen intrinsieke macht. De machten áchter die beeldjes en ook de offers die aan hen gebracht werden moeten echter niet onderschat worden! Dit zijn échte machten, waartegen we ons moeten bewapenen, schrijft diezelfde Paulus in Efeze 6. Ook schrijft hij later in dezelfde Korinthebrief het volgende:

"Wat zeg ik hiermee dan? Dat een afgod iets is, of dat een afgodenoffer iets is? Nee, ik zeg dit omdat wat de heidenen offeren, zij dat aan demonen offeren en niet aan God, en ik wil niet dat u met de demonen gemeenschap hebt." (1 Korinthe 10:19-20, HSV)

Dwaling
De goden in Psalm 82 zijn dus wel dégelijk bestaande machten. Toch gaat er ook in kerkelijke kringen een hardnekkige dwaling rond dat de "goden" waarover hier in de tekst gesproken wordt, gewoon menselijke rechters zijn. Dat is simpelweg onwaar. Pastor Doug van Dorn (M. Div.) zocht uit waar dit idee vandaan kwam en ontdekte dat het in de tweede eeuw bedacht is door een rabbi genaamd Shimon Bin-Yohai, als tegenreactie op het opkomende christendom.

" 1. En het gebeurde, toen de mensen zich op de aardbodem begonnen te vermenigvuldigen en er dochters bij hen geboren werden, 2. dat Gods zonen de dochters van de mensen zagen dat zij mooi waren, en zij namen zich vrouwen uit allen die zij uitgekozen hadden. 3. Toen zei de HEERE: Mijn Geest zal niet voor eeuwig met de mens twisten, omdat ook hij vlees is, maar zijn dagen zullen honderdtwintig jaar zijn. 4. In die dagen, en ook daarna, waren er reuzen op de aarde, toen Gods zonen bij de dochters van de mensen waren gekomen en die kinderen voor hen baarden; dit zijn de geweldenaars van oude tijden af, mannen van naam." (Genesis 6:1-4, HSV)

Verandering
Tót dat moment werden teksten als Genesis 6 en Psalm 82 door zowel Joden als christenen redelijk hetzelfde geïnterpreteerd, legt Van Dorn uit. Zoals we op dit blog wel vaker vaststelden, zijn de "zonen" van God in Genesis 6 een verwijzing naar engelen, een term waarover we bijvoorbeeld ook in Job 1:6 of 38:7 lezen. De Joodse Bijbelwetenschapper Yair Zakovitch legt in deze paper uit dat de tweede-eeuwse rabbi Shimon Bin-Yohai met een andere interpretatie kwam, en iedereen vervloekte die nog durfde te beweren dat het hier om letterlijke zonen van God zou gaan. Zijn interpretatie was in feite het eerder genoemde idee dat het hier om menselijke rechters zou gaan. Ook de Joodse Zakovitch bedient zich van dezelfde gedachten en baseert zich vooral op eerdere interpretaties van andere rabbi's, in plaats van échte exegese te doen. Dat is natuurlijk een heel gekke visie op deze Psalm, want waarom zegt God hen dan aan dat zij zullen sterven als mensen? Als het immers menselijke rechters waren, dan zouden zij sowieso toch sterven als mensen?

"Het gebeurde op een dag, toen de zonen van God kwamen om hun opwachting te maken bij de HEERE, dat ook de satan in hun midden kwam." (Job 1:6, HSV)

Vertroebeling
Vanaf de tweede eeuw zien we helaas dat veel Joden en zelfs ook christenen opeens een andere visie beginnen te krijgen op zowel Genesis 6 als Psalm 82. Dat is erg jammer, want hierdoor wordt het zicht op onze vijand erg vertroebeld. En dat is in de dagelijkse christelijke leefwereld helaas goed te merken. Veel christenen leven alsof er amper een bovennatuurlijke wereld bestaat die om hun ziel strijdt. Men kijkt vooral naar de Bijbel als een boek vol wijsheden en naar Jezus als een inspiratiebron die vooral liefde nastreefde. Hoewel dat zeker niet onwaar is, is dat een zeer incomplete observatie. De Bijbel én Jezus zijn zóveel meer dan dat! We zitten als christen midden in een kosmische oorlog die zijn weerga niet kent. Toch is de gemiddelde "christen" tegenwoordig meer bezig met LHBTQI+-rechten, voetbal, occulte tv-series, ijsbeertjes en zonnepanelen dan met de strijd om hun ziel.

"Wees nuchter en waakzaam; want uw tegenpartij, de duivel, gaat rond als een brullende leeuw, op zoek naar wie hij zou kunnen verslinden." (1 Petrus 5:8, HSV)

Vergadering
​Psalm 82 verklapt al meteen de functie van die andere "goden": het is een soort "vergadering van goden". En dan bedoel ik niet een vergadering zoals u op uw werk soms weleens hebt. Nee, het is meer een soort goddelijke raad. Wijlen dr. Michael S. Heiser heeft hier baanbrekend onderzoek naar gedaan en ontdekte dat het vermoedelijk om 70 (in sommige vertalingen 72) zéér hoge bovennatuurlijke wezens ging, die later helaas afvallig werden (vermoedelijk rond de bouw van de toren van Babel) en de autoriteit die zij van YHWH hadden gekregen begonnen te misbruiken. Ze lieten zichzélf aanbidden, in plaats van YHWH. Om dit artikel niet te lang te maken, verwijs ik u daarom onderaan dit artikel graag door naar een aantal artikelen die ik daar eerder over heb geschreven. Hoewel ik het op theologisch vlak lang niet met alles van dr. Heiser eens ben, heeft hij één en ander rondom deze "goddelijke vergadering" heel goed uiteengezet in zijn magnum opus: Unseen Realm.

"En als de satan de satan uitdrijft, dan is hij tegen zichzelf verdeeld; hoe kan zijn rijk dan standhouden?" (Mattheüs 12:26, HSV)

Verdeling
Wat moeten we dan nu met deze informatie? Wel, allereerst krijgen we zo duidelijker in beeld tegen welke machten wij christenen te strijden hebben. Zoals Paulus als schrijft, zijn dat niet zozeer machten van vlees en bloed, maar onzichtbare bovennatuurlijke duistere machten en krachten. Het hele alien-verhaal past bijvoorbeeld heel goed in het Psalm 82-narratief. Er zijn immers veel facties binnen het koninkrijk der duisternis, en ook zijn veel demonen en andere bovennatuurlijke machten vaak geografisch gebonden aan bepaalde plekken en grenzen. Dit valt te ontdekken in bijvoorbeeld Openbaring 9, waar vier engelen gebonden zijn aan de grenzen van de Eufraat. Ook ufologen die serieus onderzoek hebben gedaan naar getuigenverklaringen ontdekten dat er verschillende facties zijn binnen wat men in de volksmond "aliens" noemt. Jezus zei niet voor niets dat het rijk van satan verdeeld is. Dat was niet alleen hypothetisch. Het was de vaststelling van een feit.

"Jezus antwoordde hun: Is er niet geschreven in uw wet: Ik heb gezegd: U bent goden?" (Johannes 10:34, HSV)

Verdediging
Ondanks dat het koninkrijk van satan verdeeld is, is hij zeker geen tandeloze leeuw. Dat is waarom we ook standvastig moeten staan om ons te bewapenen tegen alle listen die hij, zijn handlangers en ook andere demonische machten tegen ons christenen gebruiken. Er zijn twee grote fouten die christenen kunnen maken ten aanzien van satan en deze demonische of andere hogere kwaadaardige machten: Hen overschatten is er één van, maar ook onderschatten gebeurt helaas regelmatig. Ja, God is almachtig om u te beschermen, maar dat betekent niet dat u roekeloos kunt leven als christen. Ik geloof niet dat een échte christen bezeten kan worden door demonen, maar wel dat we belast kunnen worden. Bezetenheid is iets intrinsieks, en ik denk niet dat de Heilige Geest de ruimte graag deelt met demonen. Belast zijn is echter iets extrinsieks, waar demonische machten ons van buitenaf proberen te provoceren. Ik heb hier als jonge christen vroeger helaas fouten in gemaakt en dat aan der lijve ondervonden. Overigens is dit Bijbelvers ook nogal eens uit de context getrokken door charismatische sprekers om mensen aan te leren dat zij zélf kleine goden zijn, aangezien Jezus dit vers in Johannes 10 ook gebruikt. In onderstaand artikel leg ik uit waarom daar geen sprake van kan zijn. Ook dít is helaas dus weer een voorbeeld van hoe satan zelfs binnen de kerkmuren kan opereren, doordat mensen hun Bijbels niet meer bestuderen.

"Mijn volk gaat te gronde door het gebrek aan kennis."
​(Hosea 4:6, NBG'51)

Lees meer:

Zijn wij kleine goden?
Zijn aliens demonen?
Zijn engelen geschapen naar Gods beeld?