Yay or Nay: (Christelijke) Fictie

Wie kent ze niet? De boeken van C.S. Lewis over Narnia, of de bekende In de Ban van de Ring van J.R.R. Tolkien? Of ouder nog: De Christenreis van John Bunyan. Ook moderne klassiekers zoals De Uitnodiging vinden gretig aftrek. Sommige christenen durven zelfs nog wel verder te gaan, en zien een "christelijke laag" in Harry Potter of Star Wars. Toch zijn deze boeken niet allemaal zonder kritiek. Met name Harry Potter ondervond veel kritiek, en ook De Uitnodiging, in het Engels uitgegeven als The Shack hebben we op dit blog weleens kritisch besproken. Verder ken ik ook veel christenen die Star Wars lezen of kijken. Waar houdt fictie of fantasy echter op en beginnen occulte invloeden? Is dit een zogeheten "grijs gebied"? Laten we eens kijken wat de Bijbel erover te zeggen heeft.

Lezerswaarschuwing: dit artikel kan delen van plotten bevatten

"Ik herinner u eraan hoe ik u, toen ik naar Macedonië reisde, ertoe opgeroepen heb in Efeze te blijven om sommigen te bevelen geen andere leer te onderwijzen, zich ook niet bezig te houden met verzinsels en eindeloze geslachtsregisters, die meer twistgesprekken opleveren dan door God gewerkte opbouw in het geloof." (1 Timotheüs 1:3-4, HSV)

Verzinsels
Wie de tekst hierboven oppervlakkig leest, zou kunnen denken dat we helemaal geen verzinsels mogen lezen. Toch staat het in een context van geslachtsregisters en andere leringen die twistgesprekken opleveren, waarmee Paulus duidelijk doelt op de Farizeïstische invloeden die soms de kerk binnenslopen, en hij als geen ander van wist. De Farizeeërs verzonnen er immers heel veel andere regels bij, en dat was Jezus al een doorn in Zijn oog. Paulus herhaalt hier in feite om zich niet met die specifieke verzinsels bezig te houden. Dit wordt ook duidelijker in de verzen erna. Maar.. Wat zegt de Bijbel dan over fictie? Wel, er is eigenlijk geen specifiek verbod op het vertellen, schrijven of lezen van fictie. In het Oude Testament vinden we op diverse plekken fictieve verhalen, waarmee iemand iets duidelijk wil maken. Zo is er het verhaal van de bomen in Richteren 9:7-21, waarin Jotham het volk wil waarschuwen, of het verhaal van de profeet Nathan over de man met zijn lammetje in 2 Samuël 12:1-4, waarmee koning David terechtgewezen wordt. Nota bene Jezus Zélf gebruikt meermaals gelijkenissen, waarmee een belangrijke waarheid gecommuniceerd werd.

" 10. Onder u mag niemand gevonden worden die zijn zoon of zijn dochter door het vuur laat gaan, die waarzeggerij pleegt, die wolken duidt of aan wichelarij doet, die een tovenaar is, 11. die bezweringen doet, die een dodenbezweerder of een waarzegger raadpleegt, of die de doden raadpleegt. 12. Want iedereen die zulke dingen doet, is een gruwel voor de HEERE. En vanwege deze gruweldaden verdrijft de HEERE, uw God, deze volken van voor uw ogen uit hun bezit." (Deuteronomium 18:10-12, HSV)

Boodschap
Met fictie in zichzelf is dus niet meteen iets mis. Wél is het belangrijk dat we kijken naar wat precies de boodschap is in fictieve (christelijk) werken. Laat ik het bij mezelf houden, en zeggen dat voor mij de grens dan wel snel bereikt is. In boeken als Harry Potter wordt tovenarij verheerlijkt, en ook al is dit om de "slechte kant" te bestrijden, het wordt nog steeds als iets afgeschilderd dat bonafide is. Dat geldt ook voor Star Wars, dat bovendien ook oosterse religieuze invloeden heeft. En dat stuit mij tegen de borst, want ik denk niet dat het gebruik van magie ooit geoorloofd is. En als ik heel eerlijk ben, geldt dit ook voor het door veel christenen geprezen In de Ban van de Ring, waar Gandalf bovennatuurlijke krachten tevens als iets goeds presenteert. In de boeken wordt dit natuurlijk wel wat genuanceerd, maar kan een leek het verschil zien? Ook in Narnia worden bovennatuurlijke krachten en objecten op een positieve manier in het verhaal gebracht. Ik heb daar moeite mee. De verwijzingen naar Christus zijn bovendien wel zó subtiel (en volgens de schrijvers eigenlijk niet eens intentioneel) dat ik me afvraag of een buitenstaander die diepere laag er wel uit haalt. Waarom zouden we het prachtige origineel afzwakken tot een inferieur aftreksel? Als we iemand kennis willen laten maken met Jezus, waarom vertellen we dan niet over de oorspronkelijke gebeurtenis?

​Conclusie
Nogmaals, dit is mijn persoonlijke mening. Ik weet dat het een hot topic is, en veel christenen fictie als Narnia en In de Ban van de Ring wél lezen. Buiten de Christenreis lees ik ze niet. En over De Uitnodiging (The Shack) durf ik zelfs héél stellig te zijn, omdat dit boek overduidelijk Godslastering en dwaalleringen bevat. Hoe zit het met u? Leest u ze wel? Waarom wel of niet? Voel u vrij om (in liefde) te reageren op dit artikel.