Mattheüs 24 versus Lukas 21

Er is al decennia, zo niet langer, een debat gaande over waar Mattheüs 24 precies over spreekt. Gaat dit over de vernietiging van de tempel in 70 na Christus? Of gaat dit over de tijd die nog voor ons ligt? Het misverstand hieromtrent is met name te wijten aan de vergelijking die men vaak maakt met Lukas 21, waar inderdaad over de vernietiging van de tempel wordt gesproken. Toch reikt de scope van Mattheüs 24 verder, zoals we zo direct zullen zien. Laten we de teksten eens vergelijken en kijken hoe het nu precies zit.

"Overdag nu gaf Hij onderwijs in de tempel, maar 's nachts ging Hij de stad uit en overnachtte op de berg die de Olijfberg heet." (Lukas 21:37, HSV)

Mattheüs
​Veel Bijbelleraren behandelen Mattheüs 24 en Lukas 21 als twee verslagleggingen van dezelfde rede. Dat is niet het geval. Hoewel ze inderdaad enorm veel gelijkenissen hebben, zijn er een aantal hints in de tekst dat dit onmogelijk het geval kan zijn. Zoals we in de tekst hierboven bijvoorbeeld al lezen, gaf Jezus overdag onderwijs in de tempel, maar Mattheüs 24:3 vertelt juist dat de discipelen hem meer in een privésetting ontmoetten. Markus 13, wat in tegenstelling tot Lukas 21 wél een parallelpassage is van Mattheüs 24, heeft het zelfs over het feit dat dit slechts vier discipelen waren die hem alléén ontmoetten (vers 3). Jezus vertelde dus tweemaal een verhaal die dag, maar merk op dat Hij de discipelen méér informatie geeft dan de rest van het volk. Dat is niet ongewoon. Hij deed dit bijvoorbeeld ook in Mattheüs 13. Eerst zit de menigte om Hem heen (vers 2), maar toen deze menigte wegging (vers 36), begon Hij de discipelen meer te vertellen. Dit was bewust, vertelt Hij in vers 11. Hij wilde bepaalde cruciale zaken weghouden van het volk (vers 15), zodat de profetie uit Jesaja 6:9-10 vervuld zou worden. "Is dat niet een beetje ver gezocht?" vraagt u zich wellicht af. Fijn dat u het vraagt.

"Dan zullen zij u overleveren aan verdrukking en u doden, en u zult door alle volken gehaat worden omwille van Mijn Naam."
​(Mattheüs 24:9, HSV)

Lukas
Interessant is dat Jezus vóór dit vers spreekt over diverse dingen die de wereld te wachten staat; valse christussen, oorlogen en geruchten van oorlogen, volken die op zullen staan tegen andere volken, aardbevingen, hongersnoden en besmettelijke ziekten. Wie goed oplet, zal opmerken dat Lukas die gebeurtenissen pas ná dit moment plaatst. Hij noemt het dan ook geen verdrukking (dat hele woord komt in het hoofdstuk niet eens voor), maar vervolging.

"Maar vóór dit alles zullen ze de handen aan u slaan en u vervolgen, door u over te leveren in de synagogen en gevangenissen, en u zult voor koningen en stadhouders geleid worden omwille van Mijn Naam." (Lukas 21:12, HSV)

Nuances
Wanneer we Lukas 21 nu goed doorlezen, zullen de kleine nuances wellicht beter opvallen. Zo spreekt hij over de omsingeling van Jeruzalem, de vernietiging ervan, de toorn die over het volk Israël komt en dat dit de dagen van wraak zijn. Ook gaat het over hoe velen van Zijn toehoorders gevangen zullen worden genomen en weggevoerd. Dit is onmiskenbaar een verwijzing naar het jaar 70 AD, toen Jeruzalem inderdaad omsingeld en vernietigd werd, en velen in de diaspora belandden. Jezus vertelt het volk dus hoe het met hén zal aflopen. Die diaspora zal vele eeuwen duren, en daarna zal het einde komen. Als de discipelen 's avonds naar Jezus komen als Hij de tempel verlaat en op de Olijfberg gaat zitten, gaat Jezus in op die laatste periode van het einde, die bijzonder genoeg veel dezelfde kenmerken heeft. Zij krijgen hier dus weer méér informatie, net zoals we in Mattheüs 13 ook al lazen. Hieronder kunt u in een overzicht niet alleen de overeenkomsten, maar juist ook de verschillen zien.

Gruwel
Kijk eens goed naar de meest linkse en meest rechtse kolom, en vergelijk eens heel nauwkeurig wat Mattheüs en Lukas nu precies beschrijven. Mattheüs heeft het over een gruwel op de heilige plaats, waaraan hij een vers verbindt dat gaat over vluchten uit Judea. Lukas noemt het woord gruwel helemaal nergens, maar verbindt het vers over vluchten uit Judea juist weer aan de omsingeling en vernietiging van Jeruzalem. In beide gevallen moet er dus gevlucht worden, maar de gruwel op de heilige plaats is níet hetzelfde als de omsingeling en vernietiging van Jeruzalem. Jezus meldt er in het Mattheüs-evangelie heel specifiek bij dat Daniël naar deze gruwel verwijst. Wie die gruwel historisch bestudeert en daarbij ook de verzen uit Daniël raadpleegt, weet dat dit helemaal niet over de omsingeling en vernietiging van Jeruzalem kán gaan. Dit gaat over een heel specifieke gebeurtenis, die een premature vervulling kreeg met de Seleucidische keizer Antiochus Epiphanes, die een gruwelijk afgodsbeeld middenin de tempel liet neerzetten, tot groot ongenoegen van de Makkabeeërs, die daar een einde aan wisten te maken. Daniël 11:31 spreekt hierover, maar merk op dat er vanaf vers 35 opeens een transitie naar de eindtijd komt. In vers 36 van Daniël 11 gaat het daarna opeens over een ándere koning, en gaan we naar hoofdstuk 12 toe, waar ook wordt gesproken over een benauwde tijd zoals de wereld nog nooit heeft gekend. Wat Jezus dus eigenlijk zegt, is dat wat al gebeurd is in de 2e eeuw vóór de jaartelling met Antiochus, een ultieme vervulling zal gaan krijgen in de persoon van de antichrist. In Daniël 12 wordt dan ook nog eens herhaald dat die gruwel 1290 dagen opgesteld zal staan, in relatie tot het wegnemen van de offerdiensten. Een vernietiging wordt niet opgesteld. Die wordt gewoon uitgevoerd. Hoewel de vernietiging van de tempel in het begin van Mattheüs 24 dus wél genoemd wordt, neemt Jezus het daar als het startpunt van wat er daarná zal gaan gebeuren, terwijl  Hij het in Lukas 21 meer neemt als het eindpunt voor dát publiek.

" 41. Zij zeiden tegen Hem: Hij zal die kwaaddoeners een kwade dood doen sterven en zal de wijngaard aan andere landbouwers verhuren, die hem de vruchten op hun tijd zullen geven. 42. Jezus zei tegen hen: Hebt u nooit gelezen in de Schriften: De steen die de bouwers verworpen hadden, die is tot een hoeksteen geworden; dit is door de Heere geschied, en het is wonderlijk in onze ogen? 43. Daarom zeg Ik u dat het Koninkrijk van God van u weggenomen zal worden en aan een volk gegeven dat de vruchten ervan voortbrengt." (Mattheüs 21:41-43, HSV)

Generaties
Jezus heeft hierbij twee generaties in gedachten. In Lukas 21 gaat het overduidelijk over díe generatie, die daar staat te luisteren. Velen van het volk zullen Hem niet geloven, maar toch zegt Hij ook dat enkelen van hen zullen getuigen van Hem (vers 13), wat aangeeft dat sommigen van Zijn toehoorders wel degelijk in Hem zullen gaan geloven als Verlosser. In Mattheüs 24 gaat het echter over een toekomstige generatie, waar Jezus drie hoofdstukken eerder al op gewezen had, zoals we in de tekst hierboven kunnen lezen. Een latere generatie zal Hem wél aannemen als Verlosser (Zacharia 12:10-14, vergelijk Mattheüs 24:30 - stammen van de aarde is een vertaalfout, dit moet stammen van het land zijn) en gered worden. Maar daarvoor moeten zij eerst wel grote verdrukking meemaken. Die generatie (die dán leeft, als de grote verdrukking over de aarde komt) zal echter niet doodgaan, totdat al deze dingen gebeurd zijn. Merk op dat Lukas dat dikgedrukte woord in dat verband helemaal niet noemt. Hij focust enkel op een beperkt aantal zaken, die gezien zullen worden door die generatie. Ik hoop dat het hiermee voor u een beetje duidelijker is geworden. De Bijbel is een boek dat we niet enkel casual moeten lezen, maar nauwkeurig bestuderen en schrift met schrift vergelijken. Enkel dan, onder leiding van de Heilige Geest, kunnen we dit soms lastige boek beter begrijpen. God bless!

"De zon zal veranderd worden in duisternis en de maan in bloed, voor die dag van de HEERE  komt, die grote en ontzagwekkende." (Joël 2:31, HSV)